“Gầm ô tô” là khu vực tập trung nhiều hệ thống cơ khí quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành, độ ổn định, sự êm ái và an toàn của xe.
Trong quá trình sử dụng, các chi tiết gầm thường xuyên chịu tải trọng, rung động, va đập từ mặt đường, nhiệt độ và tác động của môi trường. Những hao mòn này có thể diễn ra âm thầm, chưa biểu hiện rõ ràng qua cảm giác lái.
Vậy kiểm tra gầm ô tô gồm những gì? Những bộ phận nào cần được kiểm tra, dấu hiệu nào cảnh báo hư hỏng và khi nào cần sửa chữa hoặc thay thế?
VÌ SAO CẦN KIỂM TRA GẦM Ô TÔ?
Hệ thống gầm ô tô không chỉ là phần khung phía dưới xe mà còn bao gồm nhiều cụm hệ thống phối hợp với nhau:
- Hệ thống treo.
- Hệ thống lái.
- Hệ thống phanh.
- Bánh xe và ổ bi bánh xe.
- Hệ thống truyền động.
- Khung gầm, giá đỡ và các chi tiết liên kết.
- Các đường ống dẫn dầu, nhiên liệu và chất lỏng liên quan.
Mỗi bộ phận đảm nhiệm một chức năng riêng nhưng có mối liên hệ chặt chẽ trong quá trình vận hành.
Ví dụ: Khi rotuyn lái bị rơ, xe có thể xuất hiện hiện tượng lỏng tay lái. Khi cao su càng A bị lão hóa, góc đặt bánh xe có thể thay đổi dưới tải trọng vận hành. Khi giảm xóc suy giảm hiệu quả, bánh xe khó duy trì sự tiếp xúc ổn định với mặt đường.
Vì vậy, kiểm tra gầm cần được thực hiện có hệ thống, không chỉ quan sát một vài chi tiết bên ngoài.
12 HẠNG MỤC KIỂM TRA GẦM Ô TÔ QUAN TRỌNG
1. Kiểm tra giảm xóc (Phuộc nhún)
Chức năng kỹ thuật:
Giảm xóc có nhiệm vụ kiểm soát dao động của lò xo và thân xe, hạn chế hiện tượng nảy, lắc và giúp bánh xe duy trì tiếp xúc ổn định với mặt đường.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Thân giảm xóc có bị cong, móp hoặc rò rỉ dầu hay không.
- Phớt chắn dầu và ty giảm xóc.
- Cao su chân phuộc, bạc đạn bát bèo (nếu có).
- Độ ổn định và khả năng giảm dao động của hệ thống.
Dấu hiệu bất thường:
- Xe bồng bềnh, dao động nhiều sau khi qua gờ giảm tốc.
- Có tiếng kêu bất thường ở khu vực bánh xe.
- Xuất hiện vệt dầu trên thân phuộc.
- Xe mất ổn định hơn khi chuyển hướng hoặc đi đường gồ ghề.
* Lưu ý kỹ thuật: Không nên kết luận giảm xóc hỏng chỉ dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ. Cần kết hợp kiểm tra rò dầu, tình trạng cơ khí và đánh giá hiệu quả giảm chấn.
2. Kiểm tra rotuyn lái trong và rotuyn lái ngoài
Chức năng kỹ thuật:
Rotuyn lái truyền chuyển động từ thước lái đến bánh xe, giúp bánh xe chuyển hướng theo thao tác vô lăng.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Độ rơ tại khớp cầu rotuyn.
- Chụp bụi cao su có rách, nứt hoặc tuột khỏi vị trí.
- Tình trạng khớp nối và ren liên kết.
- Độ chắc chắn của các điểm bắt nối.
Dấu hiệu bất thường:
- Vô lăng có cảm giác lỏng hoặc thiếu chính xác.
- Xuất hiện tiếng lộc cộc khi đánh lái.
- Xe có xu hướng lệch hướng.
- Lốp có thể mòn bất thường do sai lệch hình học bánh xe.
* Lưu ý kỹ thuật: Cần kiểm tra độ rơ bằng phương pháp phù hợp và đối chiếu tiêu chuẩn của nhà sản xuất. Sau khi thay thế rotuyn lái, cần kiểm tra và cân chỉnh góc đặt bánh xe khi cần thiết.
3. Kiểm tra rotuyn trụ đứng và càng A
Chức năng kỹ thuật:
Càng A liên kết cụm bánh xe với khung hoặc thân xe, kiểm soát chuyển động của bánh xe theo phương thẳng đứng và phương ngang.
Rotuyn trụ đứng tạo khớp chuyển động giữa các chi tiết của hệ thống treo và cụm moay-ơ.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Độ rơ khớp cầu rotuyn.
- Cao su càng A có nứt, chai cứng hoặc biến dạng.
- Các điểm bắt bulông và liên kết.
- Tình trạng cong vênh, biến dạng của càng.
Dấu hiệu bất thường:
- Tiếng cụp cụp khi qua ổ gà.
- Xe có cảm giác thiếu ổn định.
- Bánh xe có thể thay đổi vị trí bất thường dưới tải.
- Lốp mòn không đều.
* Lưu ý kỹ thuật: Cần xác định chính xác vị trí phát sinh độ rơ. Không phải mọi tiếng kêu ở khu vực càng A đều xuất phát từ rotuyn.
4. Kiểm tra cao su thanh cân bằng và thanh cân bằng
Chức năng kỹ thuật:
Thanh cân bằng giúp hạn chế độ nghiêng ngang thân xe khi vào cua hoặc chuyển hướng. Các cao su và rotuyn liên kết giúp thanh cân bằng hoạt động đúng chức năng.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Cao su thanh cân bằng có nứt, chai hoặc lão hóa.
- Rotuyn thanh cân bằng có bị rơ.
- Thanh cân bằng có cong, biến dạng.
- Các vị trí bắt giữ có bị lỏng.
Dấu hiệu bất thường:
- Tiếng lộc cộc khi đi qua đường gồ ghề.
- Tiếng va chạm nhỏ khi một bên bánh xe dao động.
- Cảm giác thân xe nghiêng nhiều hơn khi vào cua.
* Lưu ý kỹ thuật: Cần phân biệt tiếng kêu từ rotuyn cân bằng với tiếng kêu từ rotuyn lái, giảm xóc và các khớp liên kết khác.
5. Kiểm tra bạc đạn bánh xe (Ổ bi moay-ơ)
Chức năng kỹ thuật:
Bạc đạn bánh xe giúp cụm bánh xe và moay-ơ quay trơn tru, đồng thời chịu tải trọng hướng kính và hướng trục trong quá trình vận hành.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Độ rơ của cụm moay-ơ.
- Tiếng ồn khi quay bánh xe.
- Độ trơn của ổ bi.
- Tình trạng phớt và cụm ổ bi.
Dấu hiệu bất thường:
- Tiếng ù hoặc rào rào tăng theo tốc độ xe.
- Tiếng ồn thay đổi khi xe chuyển hướng.
- Bánh xe có độ rơ bất thường.
- Nhiệt độ khu vực moay-ơ tăng bất thường.
* Lưu ý kỹ thuật: Tiếng ù từ bạc đạn có thể bị nhầm với tiếng ồn do lốp. Cần kiểm tra kết hợp khi nâng xe, quay bánh, đánh giá độ rơ và các điều kiện vận hành.
6. Kiểm tra hệ thống phanh
Chức năng kỹ thuật:
Hệ thống phanh tạo lực ma sát để giảm tốc và dừng xe. Đây là hạng mục có liên quan trực tiếp đến an toàn vận hành.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Độ dày má phanh.
- Bề mặt đĩa phanh, độ xước và tình trạng biến dạng.
- Cùm phanh, piston và chốt trượt.
- Ống dẫn dầu phanh, các đầu nối.
- Tình trạng rò rỉ dầu phanh.
- Phanh tay hoặc hệ thống phanh đỗ điện tử.
Dấu hiệu bất thường:
- Phanh phát tiếng rít hoặc tiếng kim loại.
- Vô lăng rung khi phanh.
- Xe bị lệch hướng khi giảm tốc.
- Bàn đạp phanh mềm, hành trình bất thường.
- Đèn cảnh báo hệ thống phanh bật sáng.
* Lưu ý kỹ thuật: Không chỉ kiểm tra má phanh còn dày hay mỏng. Cần đánh giá đồng thời đĩa phanh, cùm phanh, cơ cấu thủy lực và hoạt động của toàn hệ thống.
7. Kiểm tra lốp xe và mâm xe
Chức năng kỹ thuật:
Lốp và mâm là bộ phận tiếp xúc trực tiếp với mặt đường, ảnh hưởng đến độ bám, khả năng truyền lực, phanh và sự ổn định của xe.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Độ sâu gai lốp.
- Áp suất lốp theo khuyến nghị nhà sản xuất.
- Tình trạng nứt, phồng, rách hoặc vật thể đâm xuyên.
- Độ mòn mặt lốp ở hai mép và giữa.
- Mâm xe có cong, nứt hoặc biến dạng.
- Độ đảo hướng kính và hướng trục khi cần thiết.
Dấu hiệu bất thường:
- Lốp mòn lệch mép trong hoặc mép ngoài.
- Xe rung vô lăng ở một số dải tốc độ.
- Lốp phát tiếng ồn bất thường.
- Xe có xu hướng kéo lệch khi vận hành.
* Lưu ý kỹ thuật: Mòn lốp không đều có thể liên quan đến áp suất, góc đặt bánh xe, hệ thống treo, thói quen vận hành hoặc tình trạng lốp. Cần xác định nguyên nhân trước khi thay lốp mới.
8. Kiểm tra thước lái và hệ thống trợ lực lái
Chức năng kỹ thuật:
Thước lái chuyển đổi chuyển động quay của vô lăng thành chuyển động điều hướng bánh xe. Tùy từng dòng xe, hệ thống trợ lực có thể sử dụng thủy lực, điện hoặc cơ cấu kết hợp.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Độ rơ của thước lái.
- Chụp bụi thước lái.
- Các đầu nối và rotuyn liên quan.
- Dấu hiệu rò dầu ở hệ thống trợ lực thủy lực.
- Đèn cảnh báo và hoạt động của trợ lực điện EPS.
Dấu hiệu bất thường:
- Vô lăng nặng hoặc nhẹ bất thường.
- Tiếng kêu khi đánh lái.
- Vô lăng có độ rơ.
- Xe không giữ được hướng ổn định.
- Có dấu hiệu rò dầu trợ lực (đối với hệ thống thủy lực).
* Lưu ý kỹ thuật: Không nên nhầm lẫn giữa cân chỉnh thước lái và sửa chữa thước lái. Cân chỉnh góc đặt bánh xe không thể khắc phục độ rơ cơ khí hoặc hư hỏng bên trong thước lái.
9. Kiểm tra trục láp và khớp đồng tốc
Chức năng kỹ thuật:
Trục láp và khớp đồng tốc truyền mô-men xoắn từ hộp số hoặc bộ truyền động đến bánh xe chủ động, đồng thời cho phép thay đổi góc làm việc khi hệ thống treo và hệ thống lái chuyển động.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Chụp bụi khớp đồng tốc trong và ngoài.
- Dấu hiệu rách chụp bụi, văng mỡ.
- Độ rơ bất thường tại các khớp.
- Tình trạng trục láp và các đầu nối.
Dấu hiệu bất thường:
- Tiếng lạch cạch khi đánh lái và tăng tốc.
- Tiếng va đập khi chuyển trạng thái tải.
- Mỡ bôi trơn bắn ra xung quanh khu vực khớp đồng tốc.
- Rung động bất thường khi tăng tốc.
* Lưu ý kỹ thuật: Chụp bụi rách cần được xử lý sớm để hạn chế bụi bẩn và nước xâm nhập làm hỏng khớp đồng tốc.
10. Kiểm tra cao su chân máy và chân hộp số
Chức năng kỹ thuật:
Chân máy và chân hộp số có nhiệm vụ đỡ cụm động cơ, hộp số và hạn chế rung động truyền vào thân xe.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Cao su có nứt, tách lớp hoặc biến dạng.
- Chân máy thủy lực có rò rỉ.
- Các điểm bắt giữ và bulông liên kết.
- Độ dịch chuyển bất thường của cụm động cơ.
Dấu hiệu bất thường:
- Xe rung mạnh khi nổ máy ở chế độ không tải.
- Có tiếng cụp khi chuyển số hoặc thay đổi tải.
- Rung động truyền vào vô lăng và khoang cabin.
- Động cơ dịch chuyển bất thường khi tăng hoặc giảm tải.
* Lưu ý kỹ thuật: Không phải mọi hiện tượng rung động đều xuất phát từ chân máy. Cần loại trừ các nguyên nhân từ động cơ, hệ thống đánh lửa và truyền động.
11. Kiểm tra khung gầm, sàn xe và các điểm liên kết
Chức năng kỹ thuật:
Khung gầm, sàn xe, khung phụ và các điểm liên kết là nền tảng chịu lực, giữ vị trí tương quan giữa các cụm hệ thống cơ khí.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Dấu hiệu va đập, móp méo hoặc biến dạng.
- Tình trạng rỉ sét và ăn mòn.
- Các mối hàn và điểm liên kết.
- Bulông cố định khung phụ.
- Dấu hiệu sửa chữa kết cấu trước đó.
Dấu hiệu bất thường:
- Có vết nứt hoặc biến dạng tại vị trí chịu lực.
- Rỉ sét phát triển thành bong tróc hoặc ăn mòn sâu.
- Xuất hiện dấu hiệu va chạm gầm.
- Có tiếng động bất thường từ các điểm liên kết.
* Lưu ý kỹ thuật: Cần phân biệt rỉ sét bề mặt với ăn mòn ảnh hưởng đến chiều dày và khả năng chịu lực của kết cấu. Nếu nghi ngờ biến dạng kết cấu, cần đo kiểm chuyên sâu.
12. Kiểm tra rò rỉ dầu và các đường ống dưới gầm
Chức năng kỹ thuật:
Các đường ống và cụm chứa chất lỏng dưới gầm có nhiệm vụ dẫn truyền hoặc lưu trữ những loại chất lỏng phục vụ hoạt động của xe.
Các vị trí cần kiểm tra:
- Đường ống dầu phanh.
- Đường ống nhiên liệu.
- Đường ống dầu hộp số và các vị trí làm kín.
- Các vị trí rò dầu động cơ, hộp số.
- Đường ống và cụm dẫn chất lỏng làm mát.
- Đường ống điều hòa và các chi tiết liên quan nếu có.
Dấu hiệu bất thường:
- Xuất hiện vệt dầu hoặc chất lỏng dưới gầm.
- Có mùi nhiên liệu bất thường.
- Đường ống nứt, phồng hoặc ăn mòn.
- Các đầu nối có dấu hiệu thấm hoặc rò rỉ.
* Lưu ý kỹ thuật: Cần xác định chính xác loại chất lỏng, vị trí rò rỉ và mức độ ảnh hưởng. Đặc biệt, rò rỉ nhiên liệu hoặc dầu phanh cần được xử lý ngay; không nên tiếp tục vận hành khi có nguy cơ mất an toàn.
KHI NÀO NÊN KIỂM TRA GẦM Ô TÔ?
Chủ xe nên chủ động kiểm tra gầm trong những trường hợp sau:
-
Xe xuất hiện tiếng kêu lộc cộc, cụp cụp hoặc tiếng ù từ gầm.
-
Vô lăng rung, xe bị lệch lái hoặc nhao lái.
-
Lốp mòn không đều, đặc biệt là mòn lệch mép.
-
Xe thường xuyên di chuyển trên đường xấu, nhiều ổ gà.
-
Xe vừa trải qua va chạm hoặc bị tác động mạnh vào gầm.
-
Chuẩn bị đi đường dài hoặc trước những chuyến đi quan trọng.
-
Đến kỳ bảo dưỡng theo lịch của nhà sản xuất.
-
Phát hiện vết dầu hoặc chất lỏng bất thường dưới gầm.
Không có một chu kỳ kiểm tra gầm cố định phù hợp cho tất cả dòng xe. Thời điểm kiểm tra nên căn cứ vào hướng dẫn của nhà sản xuất, điều kiện vận hành và tình trạng thực tế.
NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP KHI KIỂM TRA VÀ BẢO DƯỠNG GẦM
Trong thực tế bảo dưỡng, có một số sai lầm chủ xe nên tránh:
- Chỉ kiểm tra khi xe phát ra tiếng kêu: Nhiều chi tiết có thể đã hao mòn nhưng chưa tạo ra triệu chứng rõ ràng.
- Chỉ thay thế chi tiết phát ra tiếng động: Tiếng kêu có thể truyền qua nhiều bộ phận, cần xác định đúng nguồn phát sinh.
- Bỏ qua tình trạng lốp: Lốp mòn không đều có thể là dấu hiệu liên quan đến góc đặt bánh xe hoặc hệ thống treo.
- Cân chỉnh thước lái khi chưa kiểm tra cơ khí: Nếu rotuyn hoặc các khớp liên kết bị rơ, việc căn chỉnh có thể không mang lại kết quả ổn định.
- Thay phụ tùng không theo tiêu chuẩn kỹ thuật: Cần lựa chọn phụ tùng đúng thông số và phù hợp với từng dòng xe.
KIỂM TRA GẦM Ô TÔ TẠI Ô TÔ TÂN HOÀN CẦU
Với kinh nghiệm hơn 25 năm trong lĩnh vực lốp xe ô tô, Ô Tô Tân Hoàn Cầu định hướng phát triển dịch vụ theo phương châm:
Phục vụ bằng sự hiểu biết và trách nhiệm.
Chúng tôi cung cấp các giải pháp chăm sóc và bảo dưỡng ô tô, trong đó có những hạng mục liên quan trực tiếp đến hệ thống bánh xe và gầm xe:
- Kiểm tra và thay thế lốp ô tô.
- Cân chỉnh góc đặt bánh xe, thước lái.
- Kiểm tra và bảo dưỡng hệ thống phanh.
- Kiểm tra, đánh giá các chi tiết hệ thống treo và lái.
- Thay dầu nhớt, bảo dưỡng xe.
- Kiểm tra ắc quy và các hạng mục chăm sóc xe.
Mỗi hạng mục cần được đánh giá dựa trên tình trạng thực tế của xe, thông số kỹ thuật và khuyến nghị của nhà sản xuất.
ĐỪNG ĐỢI ĐẾN KHI GẦM XE PHÁT TIẾNG KÊU MỚI KIỂM TRA!
Ô Tô Tân Hoàn Cầu có hơn 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực lốp xe ô tô, đồng thời cung cấp các dịch vụ liên quan đến lốp, cân chỉnh thước lái, bảo dưỡng và chăm sóc xe ô tô toàn diện. Chủ xe có thể liên hệ để được tư vấn hạng mục kiểm tra phù hợp với tình trạng phương tiện trước khi khởi hành.
- Cơ sở 1: 252 Quốc lộ 13, Phường Hiệp Bình Chánh, Thủ Đức, TpHCM.
- Cơ sở 2: 431 Quốc lộ 13, Phường Hiệp Bình Phước, Thủ Đức, TpHCM.